Зияткерлік тарих: ғылыми бағыттың қалыптасуы мен әдіснамалық ерекшеліктері

Abstract

Мақалада қазіргі заманғы тарих ғылымының ең ӛзекті және сұранысқа ие бағыттарының бірі — зияткерлік тарихтың қалыптасуы мен дамуына байланысты теориялық және әдіснамалық мәселелер талданған. Зияткерлік тарихы — ХХ ғасырда қарқынды дамыған ғылыми зерттеулер бағыты, оның эволюциясының кез келген кезеңінде, бүгінгі күнге дейін үнемі пікірталас объектісіне айналды. Авторлар әлеуметтік және гуманитарлық білім ішіндегі синтезге деген жалпы әдіснамалық тенденцияны білдіретін терминнің маңызды пәнаралық мағынасын мойындайды, зияткерлік тарихты институционализациялаудың әртүрлі формаларын, сондай-ақ оның бағыттарын қарастырады. Интеллектуалды тарихтың пайда болу жағдайлары, әдіснамалық ерекшеліктері мен проблемалық ӛрісі талданған, ғылымның интеллектуалды тарихының пәнін нақты әлеуметтік жағдайларда адам әрекеті ретінде ашылған. Мақалада зияткерлердің идеяларына, шығармашылығына, ӛмірбаянына қазіргі заманғы кӛзқарастың қалыптасуы, олардың уақытша контексінде арнайы интеллектуалды кеңістікті жасаушылар ретінде, лавджойдың тарихнамалық тұжырымдамасының ӛзіндік ерекшелігі екі негізгі тармақпен анықталады: біріншіден, тарихты бірлік идеяларының даму объективі арқылы қарау; екіншіден, адамның рефлексиялық ӛмірінің барлық аспектілерін қамтитын пәнаралық тәсілді қолдану.