Кеңес өкіметі кезеңіндегі қазақ әдет-ғұрып құқығы нормалары мен оның институттарының қолданылуы

Abstract

Мақалада авторлар кеңес өкіметі жағдайындағы қазақтардың әдет-ғұрып құқығының тағдыры мәселесін қарастырған. Зерттеудің мақсаты — екі өзара байланысты мәселелер блогын қамту арқылы өлкедегі пролетариат диктатурасы режимі жағдайында адаттың қызмет ету тарихы мәселелеріне объективті талдау жасау. Бір жағынан, жергілікті халықтың дәстүрлі нормативтік-құқықтық мәдениетіне, екінші жағынан, пролетарлық мемлекет Кеңес өкіметінің жұмыс істеуінің алғашқы жиырма жылындағы адат нормаларына қатысты саясаты сипатталады. Зерттеу нәтижелері әдет- ғұрыптар мен дәстүрлердің өзіндік құндылық ретінде қарастырылмай, өзгерту мен қайта құруды қажет ететін мемлекеттің өзара іс-қимылының қажетті объектілері ретінде бағаланғанын көрсетті. Бұл саясат пролетариат диктатурасын орнату идеялары мен мақсаттарына негізделді. Кеңес өкіметі жағдайындағы әдет-ғұрып құқығының тағдырына қатысты кеңестік кезеңдегі зерттеулерге тән қасиет халықтың құқықтық мұрасын қарастырған кезде оның көбіне жағымсыз жақтарын сипаттау болғандығы анықталды. Бұл әдет-ғұрыптық құқықтық қатынастардың бүкіл жүйесінің тұтас бейнесін қайта жасауға мүмкіндік бермеді және шындықтың бұрмаланған бейнесін жасауға және оған біржақты көзқарасты орнатуға әкелмеуі мүмкін емес еді. Зерттелетін мәселелер саласындағы отандық және шетелдік ғалымдардың заманауи еңбектері ғылыми зерттеулердің жаңа бағыттарын қалыптастырады. Мақалада әдет-ғұрып құқығы құбылысын теориялық тұрғыдан түсіндіре отырып, жинақталған негізгі эмпирикалық материал зерттелетін мәселелерге объективті қарауға мүмкіндік береді, сондықтан олар кең ауқымды мәселелерді одан әрі дамыту үшін маңызды ұстанымдар мен шешімдер тапты.