Батыс Қазақстандағы савромат ескерткіштерінің зерттелу тарихы (ерте көшпелілер мәдениетінің қалыптасуы мен дамуы хақында)

Abstract

Мақала Оңтүстік Орал маңындағы савромат ескерткіштерінің зерттелу тарихына арналған, негізінен, ерте көшпелілер мәдениетінің қалыптасу және даму мәселелерін қамтиды. Ерте көшпелілердің тарихы мен географиялық орналасу аймағы туралы деректер антикалық авторлардың еңбектерінен бастап кездеседі. Соның ішінде, грек тарихшысы Геродот сармат тайпаларының Скифияның шығыс шекарасына іргелес жатқан жерлерді мекендегенін «Тарих» атты еңбегінде келтіреді. Жалпы, антикалық әдебиеттер, тақырыбымызға сәйкес келетін савромат-сармат тайпалары туралы құнды мәліметтер береді. Десе де, Орал даласында ерте темір дәуірінде өмір сүрген ежелгі тайпалар ұзақ уақыт бойы зерттелмеген күйінде қалып отырды. Тек, XІХ–ХХ ғасырлардан бастап қана зерттеушілердің назарын өзіне аударта бастайды. Осы уақыт аралығында Ф.Д. Нефедов, И.А. Кастанье, М.И. Ростовцев, Б.Н. Граков, П.С. Рыков, М.К. Қадырбаев және т.б. ғалымдар савромат-сармат мәдениетінің ескерткіштеріне археологиялық қазба жұмыстарын жүргізіп, аталмыш мәдениетті зерттеуде үлкен өзгерістер алып келді. Сондай-ақ, 1887 жылы Орынбор ғылыми мұрағат комиссиясының құрылуы — көшпелілер тарихының одан әрі зерттелуіне ықпал етті.