Ежелгі және орта ғасырлық философия тарихындағы тағдыр және ерік еркіндігі идеясы
| dc.contributor.author | Дағарова, Ж.Ө. | |
| dc.contributor.author | Бакирова, А.Т. | |
| dc.contributor.author | Ракимжанова, С.К. | |
| dc.date.accessioned | 2025-08-17T11:15:37Z | |
| dc.date.available | 2025-08-17T11:15:37Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.description.abstract | Мақалада ертедегі және орта ғасырлық философия тарихындағы тағдыр және ерік еркіндігі идеясына қатысты түрлі көзқарастар қарастырылып, тағдыр мәселесіне тарихи-филсофиялық талдау жасалған. Авторлар тағдырды мәнмен анықталған тәртіп ретінде қарастырып, оны әрдайым субъективтілік пен объективтіліктің бірлігінде өмір сүретін болмыстың ерекше формасы екендігіне назар аударады. Тағдыр мәселесін түсінудің нақты тарихи нұсқаларына назар аудармай, олардың арасында адамның өмір сүру әлеміне қатысты еркіндігінің дәрежесіне байланысты оның объективистік немесе субъективистік тұжырымдамасының басымдығы туралы тұжырым жасалған. Антикалық философияға рефлексиялық талдау тағдырды космостық процестердің қажеттілігі және реттіліктің негізгі бастауы ретінде қарастыру контексінде, ал орта ғасырға рефлексиялық талдау адамның рухани құтқарылуы, яғни сотериология туралы христиандықтың маңызды философиялық-діни ілім ретінде қарастыру контексінде ұсынылған. Ежелгі грек философиясы адамның табиғи және ғарыштық заңдар шеңберінде қалай әрекет ете алатындығына назар аударатындығы мен ортағасырлық философия адамның тағдыры Құдайдың жоспары мен моральдық жауапкершілігімен көбірек байланысты болғандығын ескеріп, осы екі тәсілде сыртқы немесе ішкі шектеулерге қарамастан адамға өз жолын таңдауға мүмкіндік беретін ерік еркіндігін сақтау маңызды мәселе екендігін көрсету. Тағдыр тұжырымдамасы себептілік тұжырымдамасын қалыптастырудың белгілі бір кезеңі болғанын көрсетеу арқылы автор тағдырдың тұжырымдамасы когнитивті мүмкіндіктердің жаңа мүмкіндіктерін ашқандығын, ал оның нәтижесі кейін рационалды ойлауды қалыптастыруға себеп болғандығы процесін көрсетуге тырысады. | ru_RU |
| dc.identifier.citation | Дағарова Ж.Ө., Бакирова А.Т., Ракимжанова С.К. Ежелгі және орта ғасырлық философия тарихындағы тағдыр және ерік еркіндігі идеясы./ Ж.Ө. Дағарова, А.Т. Бакирова, С.К. Ракимжанова// Қарағанды университетінің хабаршысы. «Тарих. Философия» сериясы.— 2025. — 30-т., 2(118)-шығ. — 223-231 б. | ru_RU |
| dc.identifier.issn | 2518-7236 | |
| dc.identifier.uri | https://rep.buketov.edu.kz//handle/data/20732 | |
| dc.language.iso | other | ru_RU |
| dc.publisher | Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті | ru_RU |
| dc.relation.ispartofseries | «Тарих. Философия» сериясы;№2(118) | |
| dc.subject | Ақыл-Демиург | ru_RU |
| dc.subject | логос | ru_RU |
| dc.subject | игілік | ru_RU |
| dc.subject | Құдай | ru_RU |
| dc.subject | ерік еркіндігі | ru_RU |
| dc.subject | еркіндік | ru_RU |
| dc.subject | тағдыр | ru_RU |
| dc.title | Ежелгі және орта ғасырлық философия тарихындағы тағдыр және ерік еркіндігі идеясы | ru_RU |
| dc.type | Article | ru_RU |