Сопылық тариқаттар философиясындағы əйел бейнесі

Abstract

Мақалада Орта Азияда ислам діні аясында сопылық тариқаттардың ілімі мен негізгі қағидалары қарастырылып, оның ішінде салыстырмалы түрде мұсылман қоғамында əйел-аналардың рөлі мен орны зерттелген. Тариқаттардың негізін қалаушы ұстаздары жəне олардың бағыттарына тəн негізгі ұстанымдар жайында түсініктеме берілген. Сопылық тариқаттар философиясындағы жария, құпия зікір амалдары, ерлер мен əйелдердің қатысу тəсілдері қарастырылды. Сопылықта əйел мен еркек рухани жолда əрқашан тең болғандығы туралы сөз қозғалды. Əркім құдайлықпен өз байланысын орнатуы керек екендігін жəне əйелдердің бұл қасиеті бойынша еркектерден еш айырмашылығы жоқ екендігі туралы пайымдалды. Сонымен қатар, сопылық ілімінің таралуына əйел сопыларының ықпалы мен рөлі сараланды. Кейбір сопылық тариқаттарда əйелдер жоғары лауазымдарға ие бола алады жəне басқа əйелдерге рухани тəлімгер бола алатындығы зерделенді. Алайда, басқа тариқаттарда əйелдер өз мүмкіндіктерімен шектеліп, ерлер сияқты оқыту мен рухани басшылық дəрежесіне қол жеткізе алмауы мүмкіндігі тұжырымдалды. Ахмет Ясауи бабамыздың ілімімен қорытындыласақ, адам толерантты бола отырып, кемел болуына жыныс ерекшелігінің еш қатысы жоқ екендігін көруге болады. Қазіргі қазақ қоғамында əйелді кез келген саланың маманы ретінде елеулі жетістіктерге жеткенін көре аламыз.