АҚШ-тың жоғары білім саласында неолиберализм идеясының қалыптасуы

Abstract

Мақалада теориялық талдау, жоғары білімнің тарихи дамуы жəне АҚШ-тың жоғары білім беру саласындағы неолиберализм идеясының қалыптасуы зерттелген. АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесін тарихи тұрғыдан талдай отырып, мақала авторлары жоғары білімнің тарихи дамуының əр кезеңін жəне жаһанданудың жоғары білім саласындағы неолибералды идеялардың пайда болуына əсерін жан-жақты зерттеуге тырысқан. Жоғары білім беру саласындағы басқару жүйесіне қатысты əртүрлі ғылыми жəне философиялық көзқарастар суреттелген. Атап айтқанда, АҚШ-тағы жоғары оқу орындарын басқарудың əртүрлі жүйелері қаралды. Басқару жүйесін зерделеу жұмыстың басты мақсаттарының бірі болып табылатынын ескере отырып, авторлар АҚШ-тың тəжірибесі қазақстандық жағдайда қалай көрініс табатынына талдау жүргізді. Жетекші əлем елдерінің неолиберализм идеясын қалыптастырудағы тиімді тəжірибесі қарастырылды. Жоғары білім сияқты неолиберализм идеясын қалыптастыруға ықпал ететін негізгі факторлар айқындалды, сондай-ақ ұлттық жоғары білім мен ғылымның өзекті проблемалары, атап айтқанда: жаһандану жəне интеграция кезеңіндегі ұлттық жоғары білім мəселелері; шетел тілін, университеттердегі жəне ғылыми-зерттеу институттарындағы ғылыми кадрларды қалыптастыру жəне дамыту мəселелері баяндалды. Сонымен қатар, мақалада Қазақстан Республикасында АҚШ тəжірибесін қолдану мəселелері талқыланды. ҚР Ұлттық ғылымын жетілдіру жəне бəсекеге қабілеттілігінің факторы ретінде неолиберализм идеясын дамыту бойынша нақты деректерге негізделген ұсынымдар ұсынылған.