Фитонимдік паремиялардың этномәдени семантикасы
| dc.contributor.author | Нұрсұлтанқызы, Ж. | |
| dc.contributor.author | Снасапова, Г.Ж. | |
| dc.contributor.author | Байдаулетова, А.Ө. | |
| dc.date.accessioned | 2026-02-19T11:06:28Z | |
| dc.date.available | 2026-02-19T11:06:28Z | |
| dc.date.issued | 2025-12-30 | |
| dc.description.abstract | Аталмыш мақалада қазақ тіліндегі паремиялар құрамында кездесетін фитонимдер — өсімдік атауларының этнолингвистикалық сипаты мен мәдени-танымдық ерекшеліктері қарастырылған. Фитонимдер — тек өсімдік атаулары ғана емес, олар халықтың салт-дәстүрі, рухани құндылықтары мен мәдени болмысын танытатын маңызды лексикалық топ. Зерттеудің басты мақсаты — мақал- мәтелдер мен тұрақты тіркестер құрамындағы өсімдік атауларының семантикасын, мәдени-танымдық жүктемесін және символдық мәнін анықтау. Фитонимдер арқылы жасалған мақал-мәтелдердің құрылымдық, семантикалық және прагматикалық жүйесі зерделеніп, олардың халықтың дүниетанымы мен рухани-мәдени болмысындағы орны айқындалды. Мақалада жусан, қамыс, шеңгел, жалбыз, арша сияқты фитонимдердің символдық мәні, ұлттық санадағы аксиологиялық жүктемесі мен дүниетанымдық қызметі кеңінен талданды. Жусан — туған жер мен ел рухының киелі нышаны ретінде, қамыс — икемділік пен бейімделгіштіктің, шеңгел — кесірліктің, жалбыз — тазалық пен көркем мінездің, ал арша — киелілік пен рухани тазарудың белгісі ретінде сипатталады. Зерттеу барысында мақал-мәтелдердегі фитонимдердің өзіндік ерекшеліктері, олардың әлеуметтік, экологиялық және философиялық мазмұнмен тығыз байланысы ашылып көрсетілді. Мақалада паремиялық бірліктердің уәжді негіздері, мәдени-символдық жүктемесі мен прагматикалық қызметі жан-жақты қарастырылып, тіл мен мәдениеттің тоғысуындағы рөлі анықталды. Жүргізілген зерттеу нәтижесінде, фитонимдік паремиялардың қазақ халқының танымдық тәжірибесін, салт-дәстүрі мен өмірлік ұстанымдарын бейнелейтін маңызды мәдени-тілдік мұра екендігі дәлелденді. | ru_RU |
| dc.identifier.citation | Нұрсұлтанқызы Ж. Фитонимдік паремиялардың этномәдени семантикасы/Ж. Нұрсұлтанқызы, Г.Ж. Снасапова, А.Ө. Байдаулетова//Қарағанды университетінің хабаршысы. Филология сериясы.= Вестник Карагандинского университета. Серия Филология. = Bulletin of the Karaganda University. Philology Series. -2025. №4. 69-77 б. | ru_RU |
| dc.identifier.uri | https://rep.buketov.edu.kz//handle/data/21923 | |
| dc.language.iso | other | ru_RU |
| dc.publisher | Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті | ru_RU |
| dc.relation.ispartofseries | Қарағанды университетінің хабаршысы. Филология сериясы.= Вестник Карагандинского университета. Серия Филология. = Bulletin of the Karaganda University. Philology Series.;№4(120)/2025 | |
| dc.subject | фитоним | ru_RU |
| dc.subject | мақал-мәтел | ru_RU |
| dc.subject | паремия | ru_RU |
| dc.subject | лингвомәдениетану | ru_RU |
| dc.subject | этнолингвистика | ru_RU |
| dc.subject | аксиология | ru_RU |
| dc.subject | ұлттық дүниетаным | ru_RU |
| dc.subject | символ | ru_RU |
| dc.subject | рухани құндылықтар | ru_RU |
| dc.title | Фитонимдік паремиялардың этномәдени семантикасы | ru_RU |
| dc.title.alternative | Этнокультурная семантика фитонимических паремий | ru_RU |
| dc.title.alternative | Еthnocultural semantics of phytonymic paroemias | ru_RU |
| dc.type | Article | ru_RU |