«Еркін дала» («Свободная степь») газеті — жұмысшы қозғалысының тарихи дерегі ретінде

Abstract

Мақала Павлодар облысының Мемлекеттік архивынан табылған мерзімді баспасөз — «Еркін дала» («Свободная степь») газетіне қатысты тарихи дереккөздерді талдау негізінде Қазақстандағы жұмысшы қозғалысы мәселесін зерттеуге арналған. Мерзімді баспасөз — «Еркін дала» газетінің 1917 жылғы цифрланған бесінші нөмері және 1918 жылғы 2, 29 нөмірлері талданған. Мерзімді баспасөз зерттеушілерді көптеген фактілік материалдармен қызықтырады, соның арқасында сол кезеңдегі оқиғалар туралы көп ақпарат алуға және халықтың саяси-әлеуметтік көңіл-күйін зерттеуге болады. Авторлар № 699 қорды, яғни Тюрин Кузьма Семенович атты жеке дара қорын зерделеген, яғни «1917 жылғы «Павлодар мемлекеттік мұрағатында К.С. Тюринмен жасалынған «Свободная степь» газетінен үзінділер» атты 307-істе өңірдегі еңбекшілердің экономикалық жағдайы туралы, сонымен қатар алғашқы наразылық әрекеттері жөнінде, яғни тәртіпсіздіктер мен халықтық толқулар туралы ақпарат берілген. Тарихнамалық талдау арқылы авторлар әр кезеңдегі зерттеушілердің еңбектерінде жұмысшы қозғалысының қаншалықты зерттелгенін салыстырады. Бұл зерттеудің өзектілігі қазіргі заманғы құбылыстармен анықталады, өйткені елдің экономикалық дамуында жұмысшылар маңызды рөл атқара береді. Мақала авторлары саяси-әлеуметтік қозғалыстарды (ХІХ ғ. соңы – ХХ ғ. басы) зерттеу барысында әлі жарияланбаған жаңа тарихи деректерге сүйене отырып аймақтағы жұмысшы қозғалысының ерекшеліктерін түсінуге мүмкіндік береді деген қорытындыға келеді. Тарихи құжаттарды талдау Қазақстандағы жұмысшы қозғалысының саяси және экономикалық сипатта болғанын, осылайша қоғамдағы түбегейлі өзгерістердің жалпы жағдайына әсер еткенін көрсетеді.