Маргиналдылық əлеуметтік-мəдени құбылыс ретінде

Abstract

Мақала маргиналдылықты əлеуметтік-мəдени құбылыс ретінде қарастыруға арналған. Қазіргі таңда жаңа əлеуметтік күштер мен қатынастардың қалыптасу кезеңінде көптеген қоғамдар, соның ішінде қазақстандық қоғам да белгілі бір дəрежеде құндылықтық-нормативтік вакуумды бастан кешіріп жатқандығына байланысты, дəл осы кезеңде маргинализация процесі күрт күшейіп, өз ауқымында кеңейіп келеді. Жаңа бағдарлардың қалыптасуы жағдайында маргиналды адамдар тұрақты əлеуметтік бағдарлардан айырылады, оларға өздерін жеткілікті сенімділік пен айқындықпен анықтау өте қиын. Маргиналды күй адам бір мəдениеттен кетіп, оны өзінің болмысының сыртқы жазықтығында қалдырып, ол үшін жаңа мəдениетке сəйкес келмейтіндігімен сипатталады, бірақ ол оның сансыз көріністерінің қатысуымен өмір сүреді. Адам жаңа мəдени белгілерді игеру сатысында, бірақ оларды əлі игере алмайды. Бұл өтпелі, шекаралық əлеуметтік-мəдени жағдай ретінде маргиналдылықтың парадоксалды сипаты. Əдетте, маргинализация процесі күрт күшейіп, өз ауқымында кеңейеді. Адамдар сенімсіздік пен əлеуметтік тұрақсыздықты сезінеді. Осыған байланысты бұл мақаланың мақсаты маргиналдылық мəселесін тереңірек зерттеу қажеттілігі болды. Маргиналдылық мəселесін зерттеуге сүйене отырып, жеке адамда біртұтас жəне алуан түрлі, тұтас, атап айтқанда əмбебап жəне біртұтас болады деген қорытынды жасауға болады. Осыған байланысты маргинализация мəселесі жеке өзін-өзі анықтау арқылы шешілуі керек. Мақаланы жазуда маргиналдылық мəселелерін зерттеген философтар, əлеуметтанушылар жəне педагогтердің еңбектері қарастырылды. Авторлар маргиналдылық мəселесін шешуге арналған бірқатар ұсыныстар жасаған.