Бозоқ қалашығының ономастикалық және тарихи-мәдени ерекшеліктері

Abstract

Астана қаласының солтүстік-шығыс бөлігінде, Есіл өзенінің сол жағалауында, Бозоқты көлінің шығыс жағында орналасқан Бозоқ қалашығының ономастикалық табиғаты мен тарихи-мәдени маңызы қарастырылады. Зерттеу барысында қалашық атауының шығу тегі, құрамындағы компоненттердің мағынасы, сондай-ақ өңірдегі тарихи топонимдермен байланысы талданады. Бозоқ қалашығының тарихи кезеңдері, оның археологиялық құрылымдары мен қоршаған табиғи-географиялық ортасы зерттеу нысаны болып табылады.Мақалада қалашықтағы тұрғын үй, өндіргіштік және мәдени нысандар, қорғаныс бекіністері, егіншілік пен суармалы жүйелер, сондай-ақ діни-ғибадаттық орындардың рөлі сипатталады. Археологиялық табылулар арқылы Бозоқ қаласының ортағасырлық өмір салты, әлеуметтік-экономикалық, әскери және рухани ерекшеліктері талданып, оның Қазақстан аумағындағы тарихи сабақтастығы мен этникалық мәдени жүйеде алатын орны айқындалады. Аймақта кең таралған топонимдердің егіншілікке қатысты, гидронимдік, фитонимдік және шаруашылық сипаттағы атаулар екені дәлелденеді. Сонымен қатар мақалада қалашық атауының, гидронимдердің және жер-су нысандарының топонимдік мәні қарастырылады. Бұл деректер Бозоқ қаласының ортағасырлық әкімшілік, сауда, әскери және діни орталық ретінде қалыптасуын, сондай-ақ қазіргі Астана қаласының тарихи негізін түсінуге мүмкіндік береді. Зерттеу ономастикалық, тарихи, археологиялық және мәдени тәсілдер арқылы қалашық пен аймақ тарихын кешенді сипаттауға бағытталған. Археологиялық табылулар мен ономастикалық деректердің интеграциясы Бозоқ қалашығын тек археологиялық ескерткіш ретінде емес, тарихи-мәдени, рухани және әлеуметтік- экономикалық орталық ретінде көрсетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қалашық пен оның қоршаған табиғи-географиялық ортасының өзара байланысы зерттеліп, Бозоқтың Еуразияның ортағасырлық дала белдеуі тұрақты поселкелерінің ерекше түрі ретінде қалыптасқанын дәлелдейді.