Көкшенің айтыс өнерінің қалыптасу және даму тарихы

Abstract

Мақалада Көкше өңіріндегі айтыс өнерінің қалыптасуы, дамуы жөнінде айтылған. Атақты айтыскер ақындардың шығармашылығы кезең-кезеңмен қарастырылған. Сонымен қатар олардың Көкшенің айтыс өнерін қалыптастыруға сіңірген еңбектеріне сараптама жүргізілген. Әсіресе, Көкшетаудың айтыс өнерінің қалыптасуының қалай бастау алғаны бойынша ғылыми ақпарат берілген. Көкшетау баурайында туып өскен: Бертағының баласы Орынбай, Шөже, Тойлыбай бидің ұлы Арыстан, Атығай соқыр Тоқжан, Шал, Біржан сал, Ақан сері, Үкілі Ыбырай және т.б. қазаққа кеңінен танымал айтыскер ақындар шығармашылығы зерделенген. Көкшелік өнер тарландары тек бір ғана ақындық өнерді меңгермеген, бір басына ақындықпен қатар, импровизаторлық өнер, әншілік-композиторлық қабілетті де сіңіре білген тұлғалар. Сондықтан зерттеуге негіз болған айтыс ақындарының шығармашылығын, олардың жеке авторлық бейнесін қайта құру және сипаттау арқылы мәдени мұраны жаңғыртуды мақсат еткен.