Қазақ тіл біліміндегі фонетикалық және фонологиялық транскрипция
| dc.contributor.author | Жұмабаева, Ж. | |
| dc.contributor.author | Аманбаева, А. | |
| dc.date.accessioned | 2022-11-11T09:44:34Z | |
| dc.date.available | 2022-11-11T09:44:34Z | |
| dc.date.issued | 2022-09-30 | |
| dc.description.abstract | Қазіргі қазақ тіл білімінде транскрипция мәселесін арнайы зерттеу қажеттіліктен туындап отыр. Өйткені ғалымдардың зерттеулерінде транскрипция жайында қозғалғанымен, оның жүйесі көрсетілмей, бірізділік сақталмай келеді. Мақалада жалпы транскрипция ұғымы мен оның жалпы тіл біліміндегі зерттелу жайы сөз болады. Сондай-ақ дыбыс пен жазудың ара қатынасы, яғни қазақ тіл біліміндегі фонетикалық және фонологиялық транскрипцияның мазмұны мен айырмашылығы тілдік деректер негізінде анықталады. Қай тілді алсаңыз да оның таңба ретінде жазылуы мен оның дыбысталуында ерекшелік болып жатады. Яғни транскрипция арқылы біз орфография мен орфоэпияның арақатынасын анықтаймыз. Жалпы графика шартты таңба ретіндегі дыбыстың бейнесі болса, ал транскрипция дыбысталуын дәл көрсету үшін берілетін шартты таңба. Транскрипцияның негізгі қызметі сөздің дыбыстық немесе фонемалық қызметін дәл көрсету болып табылады. Бір фонема жазуда әртүрлі әріптермен таңбалануы мүмкін, ал транскрипцияда бір фонема бір ғана таңбамен белгіленеді. Осы кезге дейін қазақ тіл білімінде дыбыстарды транскрипциялаудың жүйесі берілмей, әртүрлі таңбаланып келді. Сондықтан ғылыми зерттеуде қазақ тілінің фонетика- фонологиялық транскрипциясын жүйелеу мақсатында фонетикалық пен фонологиялық транскрипцияны ажыратып көрсету қажет. Осы орайда сөздерді транскрипциялау үшін әрбір фонеманың акустикалық және артикуляциялық сипаты ашылып беріледі. Сондай-ақ транскрипцияланған сөздердің просодикалық ерекшелігін ашып беру мақсатында мәтін интонациялық тұрғыдан синтагмаға бөлініп, интонема модельдері көрсетілетін болады. | ru_RU |
| dc.identifier.citation | Жұмабаева Ж. Қазақ тіл біліміндегі фонетикалық және фонологиялық транскрипция/Ж. Жұмабаева, А. Аманбаева//Қарағанды университетінің хабаршысы. Филология сериясы.= Вестник Карагандинского университета. Серия Филология. = Bulletin of the Karaganda University. Philology Series. -2022. №3. 12-17 б. | ru_RU |
| dc.identifier.uri | https://rep.buketov.edu.kz//handle/data/14257 | |
| dc.language.iso | other | ru_RU |
| dc.publisher | ҚарУ баспасы | ru_RU |
| dc.relation.ispartofseries | Қарағанды университетінің хабаршысы. Филология сериясы.= Вестник Карагандинского университета. Серия Филология. = Bulletin of the Karaganda University. Philology Series.;№3(107)/2022 | |
| dc.subject | фонетика | ru_RU |
| dc.subject | әріптер | ru_RU |
| dc.subject | әріп тіркестері | ru_RU |
| dc.subject | транскрипция | ru_RU |
| dc.subject | фонетикалық транскрипция | ru_RU |
| dc.subject | фонологиялық транскрипция | ru_RU |
| dc.subject | акустика | ru_RU |
| dc.subject | артикуляция | ru_RU |
| dc.title | Қазақ тіл біліміндегі фонетикалық және фонологиялық транскрипция | ru_RU |
| dc.title.alternative | Фонетическая и фонологическая транскрипция в казахском языкознании | ru_RU |
| dc.title.alternative | Phonetic and phonological transcription in Kazakh linguistics | ru_RU |
| dc.type | Article | ru_RU |