Дәрілік өсімдіктер Origanum vulgare L. және Salvia officinalis L. тұқымдарының in vitro жағдайындағы өнгішт - Досымбетова, С.А.; Амирова, А.К.; Курбангалиева, Т.А.; Абдреш, Х.Ж.; Куртибаева, Г.Р. (ҚарУ баспасы, 2021)
Биоалуантүрлілікті сақтау және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мәселесі бүкіләлем елдері үшін ең өзекті мәселелердің бірі болып қала береді. Биологиялық ресурстардың тұрақтылығын қолдау үшін оларды ұдайы өндірудің жеткілікті жоғары дамыған базасы қажет, ал бұл өз кезегінде табиғи ортада да, сондай-ақ оларды мәдени жағдайға енгізу кезінде де жекелеген организмдердің даму ерекшеліктерін алдын ала зерттеуді талап етеді. Татымды-хош иісті өсімдіктер ішінде Lamiaceae Lindl. тұқымдасы ерекше орынға ие. Бұл тұқымдас медицинада, сонымен қатар халық медицинасында және тағам, иіссу- косметикалық өнеркәсібінде кеңінен қолданылатын дәрілік және эфир майлы өсімдіктерге бай. Осындай өсімдіктер қатарына Origanum vulgare және Salvia officinalis жатады. Сонымен қатар бұл екі өсімдік түрі де жануарлар жеміне фитобиотик ретінде қосылады. Зерттеу жұмысының мақсаты — Origanum vulgare L. және Salvia officinalis L. тұқымдарын залалсыздандырудың оңтайлы нұсқасын анықтау, in vitro жағдайдағы өнгіштігін анықтап, асептикалық өсінді алу. Мақалада дәрілік өсімдіктер Origanum vulgare және Salvia officinalis тұқымдарын залалсыздандыру жұмыстары жүргізілді және залалсыздандыру тәсілдерінің тұқымның өнгіштігіне әсері зерттелінді. In vitro өсіру үшін бастапқы өсімдік материалынан асептикалық, зақымдалмаған таза өсінді алынып, аталған дәрілік өсімдік тұқымдарын залалсыздандыру тәсілінің ең оңтайлысы таңдалып алынды. Origanum vulgare тұқымын залалсыздандырудың ең тиімдісі тұқымдарды 70 % этанолмен 1 мин және 1 %-дық натрий гипохлоридімен (NaOCl) 5 мин бойы өңдегенде байқалды, асептикалық тұқым көрсеткіші 93,6 % және тұқымның өнгіштігі 97,2 %-ды құрады. Ал, Salvia officinalis өсімдігінің тұқымдарын залалсыздандыру кезінде асептикалық және өнген тұқымдардың ең жақсы үйлесімі тұқымдарды 70 % этанолмен 5 мин және 5 %-дық натрий гипохлоридімен (NaOCl) 30 мин бойы өңдегенде байқалды: тұқым тазалығы 97 %, ал өнгіштік проценті 92,5 % құрады.
Всхожесть семян лекарственных растений Origanum vulgare L. и Salvia officinalis L. в условиях in vitro
Germination of seeds of medicinal plants Origanum vulgare L. and Salvia officinalis L. in vitro
Keywords: Origanum vulgare L.; Salvia officinalis L.; залалсыздандыру; асептикалық өсінді (культура); in vitro-дағы тұқымның өнгіштігі