Ауылдық аумақтарды дамытудағы күн энергиясын қолданудың болашағы - Бердимурат, Н.; Абаев, А.А; Сатмурзаев, А.А.; Джусибалиева, А.К.; Нурмагамбетова, А.З. (Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті, 2022)
Мақсаты: Мақаланың мақсаты ауылдық аумақтардың энергетикалық ресурстарды өндіру мен тұтынудың жаңа прогрессивті технологияларын кеңінен пайдалану негізінде ауыл шаруашылығы өндірісінің келешек даму жолы жаңартылатын энергия көздерін пайдалану ауқымын кеңейтуді анықтау. Теориялық-әдістемелік негіздерді зерттеу және ғылыми-тәжірибелік ұсыныстарды негіздеу болып табылады. Әдісі: Зерттеудің әдіснамалық базасы ретінде абстрактілі-логикалық, статистикалық, сараптамалық, салы-стырмалы және құрылымдық әдістер пайдаланылды. Зерттеудің теориялық негізі ауылдық аумақтарды, агроөнеркәсіптік жаңартылатын энергия көздерін пайдалану ауқымын кеңейту жөніндегі қазақстандық және шетелдік ғалымдардың іргелі еңбектері, сондай-ақ Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды мемлекеттік реттеу саласындағы нормативтік-құқықтық актілері болып табылады. Қорытынды: Жүргізілген әдістер негізінде Қазақстан аймақтарында жылжымалы отын электр станцияла-ры қолданылатын орталықтандырылған электрмен жабдықтау жүйесінен алыс фермерлік шаруашылықтар бар. Қазақстан Республикасының ауылдық аумақтарының географиялық координаттарын және NASA электрондық базасының деректерін пайдалана отырып, біз күн радиациясының жиынтық кірісін анықтадық. Күн радиациясының орташа мәнінің ең үлкен кірісі Оңтүстік Қазақстан облысының ауылдық аумақтарында (4.32 кВт/m2/тәулік) тіркелді, ал Күн сәулесінің ең аз қарқындылығы Солтүстік Қазақстан облысында байқалады (3.28 кВт/m2/тәулік). Алынған мәліметтерді талдау Қазақстанның ауылдық аумағында күн сәулесінің келуінің орташа мәні айтарлықтай өзгеретінін көрсетті. Сондықтан күн радиациясының қарқындылығы бойынша үш аймақты бөлуге болады: жоғары (5 аймақ), орташа (5 аймақ) және төмен (4 аймақ). Қазақстанның ауылдық аумақтарының айлар бойынша жарық күнінің ұзақтығын есептеу тәуліктің жартысына жуығы күн (күніне 7.48-ден 17 сағатқа дейін), сондай-ақ маусымға қарамастан жарқырайтынын көрсетті. Бұл күн бойы электр энергия-сын, сондай-ақ артық электр энергиясының қосалқы бөлшектерін өндіруге және оны тәуліктің қараңғы уақытында пайдалануға кепілдік береді . Тұжырымдама: Агроөнеркәсіптік кешен субъектілері аккумуляторлы батареясы, инверторы, контроллері бар, қуаты 2 кВт-тан басталатын күн панельдерін «Жайылымдарды суландыру инфрақұрылымын құру және мал өсіруші шаруашылықтарды сумен қамтамасыз ету (құдықтар, ұңғымалар)» жобасының паспорты негізінде шаруашылықтарында орната алады. Күн панельдерін ауылдық аумақтарды дамыту үшін қолданудың мынадай тиімді жақтары бар: салынған инвестициялардың қайтарымдылығы жүзеге асырылады; ауыл тұрғындары тұрақты электр энергиясымен қамтылады; күн сәулелерін қолдану қоршаған ортаның қауіпсіздігіне әсер етпейді.
Перспективы использования солнечной энергии в развитии сельских территорий
Prospects for the use of solar energy in rural development
Keywords: ауылдық аумақтар; энергия; экономикалық әлеует; әдістер; халықаралық тәжірибе; ресурс; механизм; талдау; стратегия; процедура; агроөнеркәсіп; шаруашылық