Степногорск қаласы тұрғындарының денсаулық жағдайын цитоморфологиялық зерттеу - Дүзбаева, Н.М.; Шокабаева, А.С. (КарУ баспасы, 2022)
Мақалада Степногорск қаласының жағымсыз экологиялық факторлары əсер ететін аумағында тұратын тұрғындардың риноцитограммасының жəне ұрттың буккальды эпителийінің (ҰБЭ) цитоморфологиялық жағдайы бағаланған. Қаланың аумағындағы тұрғындардың (тексеру тобы) мұрын қуысының жəне ұрттың шырышты қабықшаларының цитологиялық жағдайын анықтау үшін цитоморфологиялық зерттеу əдістері қолданылды. Алынған цитоморфологиялық нəтижелер бойынша риноцитограмма мен ҰБЭ цитограммасындағы мукоцилиарлық жүйенің құраушы бөлігі ретінде қорғаныштық тосқауыл қызметтерін орындайтын құрылымдық элементтердің өзгеруін анықтауға мүмкіндік берді. Степногорск қаласында тұратын тұрғындарда мұрынның шырышты қабықшасында зақымдалған жалпақ эпителиоциттер саны 17,1 есеге, зақымдалған кубтəрізді жəне цилиндртəрізді эпителиоциттер саны 14,1 есеге, сəйкесінше жоғарлағанын көрсетуі, сонымен қатар, ұрттың буккальды эпителийінде апоптозды денешіктері бар эпителиоциттер саны 5,9 есеге, кариорексис белгісі бар жасушалар саны 2,2 есеге, екі ядролы жасушалар саны 6,8 есеге артуы жоғарғы тыныс алу жолдарының репаративтік процесінің бұзылуын айқындап, созылмалы патологиясының дамуына жағдай туғызады. Осылайша, экологиялық жағымсыз аудандарда тұратын тұрғындардың мұрын қуысының шырышты қабықшасының жəне ұртының буккальды эителийінің жағындыларын инвазивсіз цитоморфологиялық зерттеу нысана мүше ретінде метаболизмдік жəне патогенетикалық өзгерістердің ерте көрініс беруін анықтауға мүмкіндік берді.
Цитоморфологическое исследование состояния здоровья населения города Степногорска
Cytomorphological study of the health status of Stepnogorsk city’s population
Keywords: цитоморфология; өнеркəсіптік қалдықтар; буккальды эпителий; риноцитограмма; цитогенетикалық бұзылулар; экология; радиация; қоршаған орта